Document Type : Systematics and Biodiversity of Plants
Authors
1
MSc Graduate, Department of Biology, Faculty of Sciences, University of Guilan, Rasht, Iran
2
Assistant Prof., Department of Biology Education, Farhangian University, P.O. Box 14665-889, Tehran, Iran
3
Associate Prof., Department of Biology, Faculty of Sciences, University of Guilan, Rasht, Iran
10.22092/bot.j.iran.2026.372561.1451
Abstract
Allium subg. Melanocrommyum, as the second largest subgenus of Allium (Amaryllidaceae) encompasses several controversial systematic groups. Among the subgenus, A. stipitatum complex consists of plants with basal leaves, long scape, and pink to purple-violet flowers distributed mainly in western and northwestern parts of Iran. Taxonomically, the members of complex have been categorized into several sections and subsections irregularly. In order to determine and delimit the taxa of A. stipitatum complex and its close relatives, leaf anatomical studies were carried out in 12 species of Allium, representing its four recognized sections, Procerallium, Compactoprason, Megaloprason, and Pseudoprason. The taxonomic significance of 23 anatomical traits was investigated using SPSS and NTSYS software, and then species grouping was performed using Principal Component Analysis (PCA). The results revealed that, the main members of the A. stipitatum complex can be divided into two subsections viz. Elatae (including A. altissimum, A. stipitatum, and A. orientoiranicum), and Costatae (including A. pseudohollandicum, A. remediorum, A. bakhtiaricum, A. jesdianum, A. kazerouni, A. sarawschanicum, and A. hooshidaryae) within sect. Procerallium, based on the most influential leaf traits (such as length of air channel, diameter of vascular bundles, diameter of laticifer, and its duct, number and of thickness palisade layers, number and diameter of largest metaxylem, shape of cross-section, and trichome presence). In addition, the systematic position of A. giganteum and A. grande are confirmed as closely related species to the studied complex, in the two distinct sections, Compactoprason and Decipientia, respectively.
Keywords
Main Subjects
Article Title [Persian]
همتافت موسیر در ایران: وضعیت آرایهشناسی آن براساس صفات تشریحی برگ
Authors [Persian]
-
پروانه کاظمی لیپایی
1
-
مینا خراسانی
2
-
منصور افشار محمدیان
3
1
دانشآموخته کارشناسی ارشد، گروه زیستشناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
2
استادیار گروه آموزش زیستشناسی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665، تهران، ایران
3
دانشیار گروه زیستشناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
Abstract [Persian]
Allium subg. Melanocrommyum به عنوان دومین زیرجنس بزرگ ازAllium ، دارای چندین گروه پیچیده سیستماتیکی است. از این زیرجنس، همتافت موسیر (A. stipitatum complex) با برگهای قاعدهای، دمگلآذین طویل و گلهای صورتی تا ارغوانی-بنفش رنگ به طور عمده در بخشهای غرب و شمالغرب کشور پراکنش دارد. از نظر آرایهشناسی، اعضای این همتافت در چندین بخش و زیربخش به طور نامنظم طبقهبندی شده است. برای شناسایی و تعیین حدود همتافت موسیر و گونههای نزدیک آن، بررسیهای تشریحی برگ روی 12 گونه متعلق به چهار بخش تحت اسامی: Procerallium، Megaloprason Compactoprason و Pseudoprason انجام شد. اهمیت آرایهشناسی 23 صفت تشریحی با استفاده از نرمافزاهای SPSS و NTSYS بررسی شد و گروهبندی گونهها به روش تجزیه به مؤلفههای هماهنگ اصلی (PCA) صورت گرفت. نتایج حاصل نشان داد که اعضای اصلی همتافت موسیر براساس مؤثرترین صفات تشریحی برگ (شامل ضخامت پهنک، طول کانالهای هوا، قطر دستههای آوندی، قطر لاتیسیفر و مجرای آن، تعداد و ضخامت لایههای پارانشیم نردبانی، تعداد و قطر بزرگترین متازایلمها، شکل سطح مقطع و حضور کرک)، میتواند به دو زیربخش Elatae (شامل A. altissimum، A. stipitatum و A. orientoiranicum) و Costatae (شامل A. pseudohollandicum، A. remediorum، A. bakhtiaricum، A. jesdianum، A. kazerouni، A. sarawschanicum و A. hooshidaryae) در بخش Procerallium گروهبندی شوند. به علاوه، موقعیت سیستماتیکی A. giganteum و A. grande به عنوان گونههای نزدیک به همتافت موسیر به ترتیب در دو بخش مجزا Compactoprason و Decipientia تأیید میشوند.
Keywords [Persian]
-
آرایهشناسی
-
دستههای آوندی
-
جنس پیاز
-
متازایلم
-
نرگسیان
)