IRIPP, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, IRAN Rostaniha 1608-4306 26 2 2025 12 22 Leaf trichome diversity in Ehretiaceae تنوع کرک در برگ کهیروئیان 112 123 132886 10.22092/bot.j.iran.2025.368150.1410 EN Hamid Nazari PhD Graduate, Department of Biology, Bu-Ali Sina University, Hamedan, 65178-38695, Iran Farrokh Ghahremaninejad Prof., Department of Plant Sciences, Faculty of Biological Sciences, Kharazmi University, Tehran 15719-14911, Iran Journal Article 2025 03 30 Leaf trichomes are important components of plants in systematics, morphology, defense mechanisms, and ecological interactions. In this study, scanning electron microscopy (SEM) was used to examine leaf trichomes of 15 species of Ehretiaceae (Boraginales), including representative species of the genera Bourreria, Ehretia, Halgania, Lepidocordia, Rochefortia, and Tiquilia. The results showed a variety of trichome types, both glandular and non-glandular, among the studied species. Some species also had glabrous leaves. The results showed differences in morphology, density, and distribution of trichomes within and between genera. The distribution of trichomes on the leaf surface of some species is dense and in others very sparse. Leaf trichomes also varied in size, and in some species, both short and long hairs were observed. Some trichomes have appendages on their surface and their shape is varied. The results of this study highlight the diversity of trichomes and their potential use as a taxonomic tool to determine the precise position of the arrays of this family. کرک‌های برگ از اجزای مهم گیاهان در سیستماتیک، ریخت‌شناسی، مکانیسم‌های دفاعی و تعاملات بوم‌شناختی هستند. در این بررسی، از میکروسکوپ الکترونی روبشی (SEM) برای مطالعه کرک‌های برگ 15 گونه از کهیروئیان (گاوزبان‌سانان) از جمله گونه‌های نماینده جنس‌های Bourreria، Ehretia، Halgania، Lepidocordia، Rochefortia و Tiquilia استفاده شد. نتایج، انواع مختلفی از کرک‌ها، اعم از غده‌ای و غیرغده‌ای را در بین گونه‌های مورد مطالعه نشان داد، در حالی که برخی گونه‌ها دارای برگ‌های بدون کرک بودند. نتایج تفاوت‌هایی را در ریخت‌شناسی، تراکم و توزیع کرک در داخل و بین جنس‌ها آشکار ساخت. پراکنش کرک‌ها در سطح برگ برخی از گونه‌ها متراکم و در برخی دیگر بسیار کم بود. کرک‌های برگ نیز از نظر اندازه متفاوت بودند، به طوری که در برخی گونه‌ها دو نوع کرک کوتاه و بلند مشاهده شد. برخی از کرک‌ها روی سطح خود تزییناتی داشتند و تنوع در شکل آن‌ها دیده شد. نتایج این بررسی تنوع کرک‌ها و کاربرد بالقوه آن‌ها به عنوان ابزار رده‌بندی به منظور تعیین جایگاه دقیق آرایه‌های این تیره را برجسته می‌کند.

https://rostaniha.areeo.ac.ir/article_132886_c5d0fe561e47339e2921f0dfb7aa3a08.pdf

IRIPP, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, IRAN Rostaniha 1608-4306 26 2 2025 12 22 Morphological variation of Carpinus betulus leaf and fruit in Hyrcanian and Arasbaran forests (Iran) تنوع ریختی برگ و میوه ممرز در جنگل‌های هیرکانی و ارسباران 124 138 133842 10.22092/bot.j.iran.2025.369113.1416 EN Younes Asri Associate Prof., Botany Research Division, Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran 0000-0002-4566-1756 Sona Akhondnezhad Assistant Prof., Department of Biology, Islamic Azad University, Azadshahr Branch, Azadshahr, Iran Mohamad Hasan Jafari Sayadi Assistant Prof., Department of Natural Resources and Environmental Engineering, University of Payame Noor, Tehran, Iran) Journal Article 2025 04 12 Carpinus betulus L. (Betulaceae), a tree about 30 meters high that is distributed in Europe, Caucasus, Turkey, and Iran. These trees, with their wide distribution, are always undergoing changes in their appearance traits. For this purpose, the variation of leaf and fruit morphological traits in 13 populations of the C. betulus (hornbeam) located in four provinces (Golestan, Mazandaran, Guilan, and E. Azarbaijan) of Iran was investigated. In July 2005, 10 trees were selected from natural habitats, maintaining a minimum distance of 100 meters between them. Random samples of leaves, catkins, bracts, and fruits were collected from the outer parts of the crown. The evaluation of morphological traits across populations revealed significant differences in most traits, except for the number of veins, beak length and width, seed weight, and the number of seed sulcate. Principal component analysis indicated that the first component placed greater emphasis on leaf area, bract length and width, beak width, and seed width. The second component highlighted leaf width, catkin width, petiole length, and beak length as key traits, while the third component prioritized catkin length, seed weight, and the number of seed sulcate. Cluster analysis of the studied traits revealed that the trees sampled from 13 populations were grouped into five distinct clusters, based on variance changes in cluster formation. The findings indicated intraspecific variation in Carpinus species regarding morphological traits of leaves, seeds, bracts, and catkins. Additionally, traits such as the number of veins, beak length and width, seed weight, and the number of seed sulcate showed lower sensitivity to environmental influences, making them valuable distinguishing traits for identifying of the said species. مَمرَز (Carpinus betulus) متعلق به تیره توس درختی به ارتفاع حدود 30 متر است که در اروپا، قفقاز، ترکیه و ایران انتشار دارد و با پراکنش وسیع، همواره دستخوش تغییراتی در صفات ظاهری خود بوده است. به همین منظور، تنوع صفات ریخت‌شناسی برگ و میوه در 13 جمعیت گونه مَمرَز واقع در استان‌های گلستان، مازندران، گیلان و آذربایجان‌شرقی مورد بررسی قرار گرفت. تعداد 10 پایه درخت از رویشگاه‌های طبیعی، با فواصل حداقل 100 متر از یکدیگر انتخاب شدند و نمونه‌های برگ، شاتون، برگه و میوه از خارج تاج به ‌صورت تصادفی جمع‌آوری گردید. از میان صفات ریخت‌شناسی اندازه‌گیری ‌شده بین جمعیت‌ها به‌ جز تعداد رگبرگ، طول و عرض منقارک، وزن دانه و تعداد شیار دانه، سایر صفات تفاوت معنی‌داری داشتند. تجزیه داده‌ها به روش تجزیه مؤلفه‌های اصلی نشان داد که در مؤلفه اول مساحت برگ، طول و عرض برگه، عرض منقارک و عرض دانه؛ در مؤلفه دوم عرض برگ، عرض شاتون، طول دمبرگ و طول منقارک و در مؤلفه سوم طول شاتون، وزن دانه و تعداد شیار دانه اهمیت بیشتری در مقایسه با سایر صفات داشتند. نتایج تجزیه خوشه‌ای براساس کلیه صفات مورد مطالعه نشان داد که با توجه به تغییرات واریانس تشکیل خوشه‌ها، پایه‌های نمونه‌گیری شده از 13 جمعیت به پنج گروه مجزا تفکیک شدند. براساس نتایج به دست آمده در گونه مَمرَز از نظر صفات ریخت‌شناسی برگ، دانه، براکته و شاتون تنوع درون‌گونه‌ای وجود دارد. همچنین می‌توان از صفات تعداد رگبرگ، طول و عرض منقارک، وزن دانه و تعداد شیار دانه به‌ دلیل تاثیرپذیری کمتر از عوامل محیطی به ‌عنوان صفات متمایزکننده در تفکیک گونه مذکور استفاده کرد.

https://rostaniha.areeo.ac.ir/article_133842_a9ebfe6858d7c273f1571fe8d6f429c1.pdf

IRIPP, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, IRAN Rostaniha 1608-4306 26 2 2025 12 22 The first official report of the alien species Bidens subalternans for the Iranian flora نخستین گزارش رسمی گونه بیگانه Bidens subalternans، برای فلور ایران 139 149 134350 10.22092/bot.j.iran.2025.370154.1425 EN Aboozar Esmaeili PhD Student in Weed Science, Faculty of Agriculture, College of Agriculture and Natural Resources, University of Tehran, Tehran, Iran Mostafa Oveisi Associate Prof., Faculty of Agriculture, College of Agriculture and Natural Resources, University of Tehran, Tehran, Iran Valiollah Mozaffarian Emeritus Prof., Department of Botany, Forest and Rangeland Research Institute, Tehran, Iran Hassan Alizadeh Prof., Faculty of Agriculture, College of Agriculture and Natural Resources, University of Tehran, Tehran, Iran Journal Article 2025 07 20 In the present paper, a new alien species, namely, Bidens subalternans (Asteraceae), was found growing at the gardens in the Marvdasht and Eqlid located in Fars Province (Iran). This species is native to S. America, likely being introduced to Iran through international transport of goods, agricultural products or via barbed fruits attached to cloths or personal items (possibly from China or Europe). It may have initially entered southern Iran and subsequently spread to other regions, especially Northern provinces, through fruit transportation. Mature plant specimens, along with capitulum and achenes, were collected from its growth sites in 2025. Species identification was based on detailed morphological studies and using authoritative taxonomic keys by the flora Europea. This species bears considerable morphological resemblance to B. bipinnata, which has been more frequently reported in Iran, and can be distinguished mainly by leaf shape, the number and angle of the pappus awns on the fruit, and capitulum characteristics. The current distribution of this species in Iran is limited to gardens, particularly pomegranate orchards, where it occurs as a weed. Phenological observation in its natural habitat indicated that, the plant life cycle in these gardens begins with germination in May-June, while flowering and fruiting occur mainly during the summer. Further studies are recommended to accurately determine its distribution range and assess potential ecological risks. در مقاله حاضر، گونه بیگانه و جدیدی تحت نام Bidens subalternans، برای نخستین بار در باغ‌های مرودشت و اقلید (استان فارس) مشاهده شد. این گونه بومی آمریکای جنوبی بوده و ورود آن به ایران به احتمال زیاد از طریق حمل و نقل بین‌المللی کالاها، محصولات کشاورزی یا به وسیله چسبیدن میوه‌های خاردار آن به لباس یا وسایل شخصی انسان (احتمالا از چین یا اروپا) صورت گرفته است. این انتقال ممکن است نخست به جنوب ایران و سپس از طریق جابجایی میوه به سایر نقاط کشور به ویژه استان‌های شمالی انجام شده باشد. نمونه‌هایی از این گیاه در مرحله بلوغ، به همراه کپه و میوه از مکان‌های رویش در سال 1404 جمع‌آوری شد. شناسایی گونه براساس مطالعات ریخت‌شناسی دقیق و با استفاده از کلیدهای معتبر تاکسونومیک در فلور اروپا انجام پذیرفت. گونه مذکور شباهت ریخت‌شناسی قابل توجهی به B. bipinnata که پیش‌تر حضور آن در ایران گزارش شده بود دارد، اما عمدتا از طریق شکل برگ‌ها، تعداد و زوایای زایده‌های روی میوه و ویژگی‌های کپه‌ها قابل تفکیک است. رویشگاه فعلی این گونه در ایران محدود به باغ‌ها، به ویژه باغ‌های انار، به عنوان علف‌هرز است. نتایج بررسی مراحل فنولوژیک این گونه در زیستگاه‌های باغی نشان داد که چرخه زندگی این گیاه در باغ‌های انار از جوانه‌زنی در اردیبهشت تا خرداد ماه شروع و مراحل گل‌دهی و تولید میوه عمدتا در فصل تابستان انجام می‌شود. مطالعات بیشتر برای تعیین دقیق محدوده پراکنش و ارزیابی خطرات بوم‌شناختی آن پیشنهاد می‌گردد.

https://rostaniha.areeo.ac.ir/article_134350_19c09904539d75bc881970d132bb3bde.pdf

IRIPP, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, IRAN Rostaniha 1608-4306 26 2 2025 12 22 Pollen micromorphology of the selected taxa of the genus Dianthus (sect. Fimbriati) in Iran بررسی ریز‌ریخت‌شناسی گرده در آرایه‌های منتخب از جنس میخک (بخش Fimbriati) در ایران 150 170 134364 10.22092/bot.j.iran.2025.368722.1427 EN Nasrin Abdollahpour PhD Student, Department of Biology, Faculty of Science, Bu-Ali Sina University, Hamadan 65178-38695, Iran Masoud Ranjbar Prof., Department of Biology, Faculty of Science, Bu-Ali Sina University, Hamadan 65178-38695, Iran Journal Article 2025 08 16 The genus Dianthus L. (Caryophyllaceae) with approximately 600 species, is one of the important genera of the family, distributed across Europe, Asia, and Africa. This study aimed to investigate and characterize the pollen diversity of 14 taxa of the genus Dianthus (sect. Fimbriati) from various regions of Iran, with the objective of providing further insight into taxonomic and identification challenges within this group based on palynological data. The pollen grains were studied using light microscopy (LM) and scanning electron microscopy (SEM). Eighteen pollen characteristics such as size, shape, surface ornamentation, type and number of apertures, and their dimensions were examined. The data were analyzed using Past software and phylogenetic trees were constructed. The results showed that, D. libanotis and D. orientalis subsp. gorganicus were distinguished by their unique features for instance the distance between the pores (G) separated D. libanotis, while the large polar diameter (B), small equatorial diameter (C), and number of pores (M) differentiated D. orientalis subsp. Gorganicus from other taxa. Pollen heteromorphism in both size and shape was reported here for the first time within the Caryophyllaceae. Results from PCA and clustering analyses of pollen characteristics were consistent and supported each others. The study also revealed that, polar diameter, equatorial diameter, distance between pores and number of pores are among the most significant variables for distinguishing of the studied taxa. This is the first comprehensive study on pollen grains of this genus in Iran. جنس میخک (Dianthus) با حدود 600 گونه، یکی از جنس‌های مهم میخکیان، در اروپا، آسیا و آفریقا پراکنده شده ‌است. این مطالعه با هدف بررسی و شناسایی تنوع گرده‌ای 14 آرایه از جنس میخک (بخش Fimbriati) در مناطق مختلف از کشور ایران انجام شد تا مشکلات موجود در شناسایی و طبقه‌بندی آرایه‌شناختی این گروه با داده‌های گرده‌ای روشن‌تر گردد. دانه‌های گرده با استفاده از میکروسکوپ‌ نوری (LM) و میکروسکوپ الکترونی نگاره (SEM) مورد مطالعه قرار گرفتند. هجده ویژگی از گرده‌ها نظیر اندازه، شکل، تزیینات سطحی، نوع دریچه، تعداد و اندازه مورد بررسی قرار گرفت و در نهایت داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار Past تحلیل و درخت‌های تبارشناختی ترسیم گردید. نتایج نشان داد D. libanotis و D. orientalis subsp. gorganicus با ویژگی‌های منحصر به فرد خود مانند اندازه فاصله منافذ (G) باعث جدا شدن D. libanotis و ویژگی‌های اندازه قطر بزرگ (B)، قطر کوچک (C) و تعداد منافذ (M) باعث جداشدن D. orientalis subsp. gorganicus از بقیه آرایه‌ها گردید. در مطالعه حاضر، ناهم‌شکلی ‌گرده‌ای (heteromorphy) از لحاظ اندازه و شکل در دانه‌های گرده این جنس نیز مورد بررسی قرار گرفت. نتایج آنالیز PCA و clustering ویژگی‌های گرده‌شناسی در خوشه‌بندی آرایه‌های مطالعه شده با یکدیگر منطبق بوده و یکدیگر را تایید نمودند. همچنین، نتایج این بررسی نشان داد که قطر بزرگ، قطرکوچک، اندازه فاصله منافذ از هم و تعداد منافذ در گرده‌‌ها از مهم‌ترین متغیرها در تمایز آرایه‌های مورد بررسی از یکدیگر هستند. نتایج مطالعه حاضر در مورد دانه گرده در این جنس برای نخستین بار در ایران گزارش می‌شود.

https://rostaniha.areeo.ac.ir/article_134364_98262738866dbc04b136e0f8bf30879f.pdf

IRIPP, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, IRAN Rostaniha 1608-4306 26 2 2025 12 22 Anatomical study of the petiole in the tribe Echinophoreae (Apiaceae) مطالعه صفات تشریحی دمبرگ در قبیله خوشاریزه (چتریان) 171 184 134738 10.22092/bot.j.iran.2025.371051.1440 EN Zeynab Moradiyan Poodeh PhD Student in Plant Systematics, Department of Plant Sciences, Faculty of Biological Sciences, Kharazmi University, Tehran 15719-14911, Iran Farrokh Ghahremaninejad Prof., Department of Plant Sciences, Faculty of Biological Sciences, Kharazmi University, Tehran 15719-14911, Iran Mehrshid Riahi Assistant Prof., Department of Plant Sciences, Faculty of Biological Sciences, Kharazmi University, Tehran 15719-14911, Iran Journal Article 2025 10 16 The tribe Echinophoreae (Apiaceae) comprises six genera and 28 species. The distribution of this tribe extends from southwestern Asia in a southwesterly direction to Guinea in western Africa, and in India also. Despite considerable morphological diversity, the phylogenetic relationships within the tribe remain largely unresolved. The present anatomical study focuses on examining the petiole anatomical characteristics of the tribe. For this purpose, herbarium specimens of eight species from four genera were evaluated. Cluster analysis revealed two main lineages within the tribe. In one lineage, Anisosciadium orientale and Dicyclophora persica were grouped together due to their similarity in petiole shape and comparable thickness in the xylem and phloem tissues, while Thecocarpus meifolius also showed close affinity with these two species based on the shape of the petiole and the structure of the vascular bundles. In the second lineage, all species of the genus Echinophora clustered together. It seems that, the differences in the thickness of the cuticle, epidermis, phloem, and xylem are among the most important distinguishing characteristics between these two branches. قبیله خوشاریزه (چتریان) دارای شش جنس و 28 گونه است. پراکنش این قبیله در گستره‌ای از جنوب‌غربی آسیا و به سمت جنوب‌غربی تا گینه در غرب آفریقا گسترش یافته و در هند نیز یافت می‌شود. با وجود تفاوت‌های زیاد در بخش ریخت‌شناسی، هنوز ابهامات زیادی در روابط فیلوژنتیکی آن وجود دارد. پژوهش حاضر با رویکرد تحلیلی، به بررسی این قبیله براساس شاخص‌های تشریحی دمبرگ پرداخته است. برای این منظور، نمونه‌های هرباریومی هشت گونه از چهار جنس مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل خوشه‌ای، دو شاخه اصلی را در این قبیله نشان داد. در یک شاخه گونه‌های Anisosciadium orientale و Dicyclophora persica با صفت شکل دمبرگ و ضخامت بسیار نزدیک در چوب و آبکش در کنار هم قرار گرفتند و Thecocarpus meifolius نیز به‌ خاطر شکل دمبرگ و شکل دستجات آوندی به این دو گونه قرابت بالایی نشان داد. در شاخه دوم نیز همه گونه‌های جنس Echinophora به خوبی در کنار هم قرار گرفتند. به نظر می‌رسد تفاوت در ضخامت کوتیکول، اپیدرم، آبکش و چوب از مهم‌ترین صفات متمایزکننده این دو شاخه باشد.

https://rostaniha.areeo.ac.ir/article_134738_1296acf0239ae2f6f2ec92ce0ad9b309.pdf

IRIPP, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, IRAN Rostaniha 1608-4306 26 2 2025 12 22 Archaeospora undulata, a new species of arbuscular mycorrhizal fungi for Iran Archaeospora undulata، گونه‌ای جدید از قارچ‌های آربوسکولار میکوریز برای ایران 185 190 135068 10.22092/bot.j.iran.2026.371911.1443 EN Sima Zangeneh Research Instructor, Department of Botany, Iranian Research Institute of Plant Protection, Agricultural Research Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran Journal Article 2025 11 28 Soda rosmarinus (Bunge ex Boiss.) Akhani, is one of the characteristic xerohalophytes and a dominant species of Iranian salt marshes. This species with perennial shrub and cylindrical, succulent leaves is widely distributed in the central desert and Dasht-e Kavir, particularly in Semnan Province and due to its well-developed root system, it plays an important role in soil stabilization and the reduction of wind erosion. Arbuscular mycorrhizal fungi form symbiotic associations with more than 80% of plants, enhancing growth and increasing tolerance to environmental stresses. In this research arbuscular mycorrhizal biodiversity and root colonized percentage of S. rosmarinus were studied. Results revealed that, despite the low mycorrhizal colonization in the roots of S. rosmarinus, its rhizosphere harbors a diverse fungal flora and seven arbuscular mycorrhizal fungal species were identified viz. Archaeospora undulata (Sieverd.) Sieverd., G.A. Silva, B.T. Goto & Oehl, Funneliformis geosporus (T.H. Nicolson & Gerd.) C. Walker & A. Schüßler, Gigaspora albida N.C. Schenck & G.S. Sm., Glomus ambisporum G.S. Sm. & N.C. Schenck, G. macrocarpum Tul. & C. Tul., Rhizophagus aggregatus (N.C. Schenck & G.S. Sm.) C. Walker, and R. fasciculatus (Thaxt.) C. Walker & A. Schüßler, with A. undulata being reported for the first time from Iran. The results suggest that, native plants with absent or low mycorrhizal colonization in arid saline soils could play a role in promoting soil biodiversity. اُشنان (Soda rosmarinus)، یکی از گیاهان گزروهالوفیت شاخص و از گونه‌های غالب خاک‌های خشک و بسیار شور و قلیایی ایران است. این گونه بوته‌ای و چندساله با برگ‌های استوانه‌ای و گوشتی، به ‌طور گسترده در کویر مرکزی و دشت کویر، به ‌ویژه در استان سمنان پراکنش دارد و به ‌دلیل برخورداری از سیستم ریشه‌ای قوی، نقش مؤثری در تثبیت خاک و کاهش فرسایش بادی ایفا می‌کند. قارچ‌های آربوسکولار میکوریزی با بیش از 80 درصد از گیاهان همزیستی دارند و موجب بهبود رشد و افزایش تحمل گیاهان در برابر تنش‌های محیطی می‌شوند. در این مطالعه، تنوع قارچ‌های آربوسکولار میکوریزی ریزوسفر S. rosmarinus، همچنین میزان کلنیزاسیون در ریشه‌های این گیاه مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که علیرغم درصد پایین کلنیزاسیون در ریشه‌های S. rosmarinus، تنوع بالایی از قارچ‌های آربوسکولار میکوریزی در ریزوسفر آن وجود دارد، به طوری که هفت گونه قارچ به اسامی: Archaeospora undulata، Funneliformis geosporus، Gigaspora albida، Glomus ambisporum، G. macrocarpum، Rhizophagus aggregatus و R. fasciculatus شناسایی شدند. در این مقاله، گونه A. undulata برای نخستین از ایران گزارش و توصیف می‌شود. نتایج به دست آمده تداعی‌کننده این مطلب است که گیاهان بومیِ فاقد همزیستی یا با درصد کم همزیستی در مناطق خشک و شور ممکن است بتوانند در افزایش غنای زیستی خاک این مناطق نقش داشته باشند.

https://rostaniha.areeo.ac.ir/article_135068_3bb8368e83f1205cadc4e96673ae058e.pdf